AFNOR-specificaties worden op veel technische gegevensbladen van smeermiddelen vermeld, vooral bij hydraulische oliën. Verwijzingen zoals NF E48-603, NF E48-690 en NF ISO 11158 helpen om prestatie-eisen of testprocedures te identificeren.
Deze verwijzingen hebben echter niet allemaal dezelfde functie. Sommige beschrijven de prestaties van smeermiddelen, andere leggen testmethoden vast en verschillende oudere documenten zijn inmiddels vervangen.
Voor distributeurs, werkplaatsen en onderhoudsteams is het essentieel om de volledige normverwijzing én de status ervan te begrijpen bij het vergelijken van producten of het interpreteren van machinehandleidingen.
AFNOR staat voor Association française de normalisation, de Franse organisatie voor normalisatie.
In documentatie over smeermiddelen verwijst de term 'AFNOR-specificatie' doorgaans naar een Franse norm die binnen het AFNOR-stelsel is gepubliceerd. Het kan gaan om een nationale norm of om de Franse overname van een Europese of internationale norm.
De voorvoegsels geven de herkomst van het document aan:
Voorvoegsel | Betekenis |
NF | Franse norm |
NF EN | Franse overname van een Europese norm |
NF ISO | Franse overname van een internationale ISO-norm |
NF EN ISO | ISO-norm overgenomen op Europees en Frans niveau |
Deze voorvoegsels vormen geen rangorde voor de kwaliteit van smeermiddelen. Ze duiden het normenkader aan. AFNOR licht de verschillende voorvoegsels toe in zijn FAQ over normen.
Het normnummer, de editie en de toepasselijke categorie geven aan welke eisen daadwerkelijk gelden.
E48-603 had betrekking op hydraulische vloeistoffen binnen familie H en omvatte specificaties en referentietestmethoden. Technische gegevensbladen van smeermiddelen verwijzen er vaak naar als AFNOR NF E48-603, soms met een categorie zoals HM of HV.
Een belangrijk aandachtspunt is dat AFNOR het document van maart 1983 als ingetrokken vermeldt.
De AFNOR-catalogus noemt vervangende documenten op twee gebieden: NF ISO 11158 voor specificaties van hydraulische vloeistoffen op basis van minerale olie en NF ISO 12922 voor andere categorieën hydraulische vloeistoffen, waaronder brandwerende vloeistoffen. Ook deze vervangende documenten zijn nadien herzien. De AFNOR-registratie van E48-603 vermeldt de status en de vervangingsgeschiedenis.
Een oudere normverwijzing kan nog steeds nuttig zijn om historische machinevoorschriften te interpreteren. Een conformiteitsclaim volgens E48-603 mag echter niet automatisch worden omgezet in een claim van conformiteit met een nieuwere norm. De leverancier moet de exacte claim kunnen onderbouwen.
NF ISO 11158, gepubliceerd in oktober 2023, is de Franse overname van ISO 11158:2023. De norm omvat de categorieën HH, HL, HM, HV en HG voor hydraulische vloeistoffen en vervangt de Franse editie van december 2009. AFNOR vermeldt de editie van 2023 als actueel.
De onderliggende ISO-norm stelt minimumeisen aan nieuwe hydraulische vloeistoffen op basis van minerale olie, met name voor toepassingen met hydrostatische vermogensoverdracht. De norm behandelt de eisen aan de vloeistof op het moment van levering en dekt niet alle extreme bedrijfsomstandigheden. ISO omschrijft dit toepassingsgebied in ISO 11158.
Vermeld bij de productselectie zowel de categorie als het normnummer. Een algemene uitspraak zoals 'voldoet aan ISO 11158' is minder specifiek dan een claim waarin de toepasselijke categorie wordt genoemd.
De AFNOR-catalogus vermeldt NF EN ISO 12922 van februari 2020 voor hydraulische vloeistoffen in de categorieën HFAE, HFAS, HFB, HFC, HFDR en HFDU.
Dit document behandelt een andere groep eisen voor hydraulische vloeistoffen dan NF ISO 11158. De categorieën mogen niet als uitwisselbaar worden beschouwd met die voor hydraulische vloeistoffen op basis van minerale olie. AFNOR beschrijft het toepassingsgebied en de overeenkomst met de internationale norm van NF EN ISO 12922.
Wanneer een machinehandleiding een van deze categorieën voorschrijft, moet die eis ook in de inkoopdocumenten worden opgenomen. Alleen de omschrijving 'hydraulische olie' is onvoldoende nauwkeurig.
Filtreerbaarheid beschrijft hoe een vloeistof zich onder vastgelegde omstandigheden gedraagt wanneer ze door een filter stroomt. Het is één aspect van de beoordeling van hydraulische vloeistoffen, geen volledige prestatieclassificatie.
NF E48-690 legt een methode vast voor het meten van de filtreerbaarheid van minerale hydraulische oliën. AFNOR vermeldt de editie van december 1990 als actueel.
De methode beoordeelt de neiging van een vloeistof om een filter te verstoppen en houdt daarbij rekening met de invloed van viscositeit en testtemperatuur. Een verwijzing naar deze methode hoort vergezeld te gaan van het relevante testresultaat of acceptatiecriterium. AFNOR beschrijft het doel van NF E48-690.
NF E48-691 behandelde de filtreerbaarheid van minerale olie in aanwezigheid van water. AFNOR vermeldt de editie van april 1995 als ingetrokken en wijst NF ISO 13357-1 aan als vervanger.
Het onderscheid tussen de twee tests is belangrijk: filtreerbaarheid onder de ene reeks omstandigheden bewijst niet automatisch dat de vloeistof onder andere omstandigheden dezelfde prestaties levert. De AFNOR-registratie van NF E48-691 beschrijft het toepassingsgebied en de vervanging ervan.
Een hydraulisch smeermiddel moet zowel de juiste viscositeit als de vereiste prestatie-eigenschappen hebben.
ISO VG 46 duidt bijvoorbeeld een viscositeitsklasse volgens ISO 3448 aan. Het geeft niet aan dat een product voldoet aan een AFNOR-specificatie voor hydraulische vloeistoffen of aan eisen voor filtreerbaarheid. ISO 3448 legt de viscositeitsclassificatie voor industriële smeermiddelen vast.
Twee producten kunnen dezelfde viscositeitsklasse hebben, maar verschillende prestatieclaims voeren. Omgekeerd kan een productgamma meerdere viscositeitsklassen aanbieden binnen één prestatiecategorie. Controleer de documentatie voor de exact geleverde viscositeitsklasse.
Een verwijzing naar een NF-norm vormt op zichzelf geen bewijs van certificering.
Maak een duidelijk onderscheid tussen de volgende uitspraken:
De leverancier verklaart dat het product aan een norm voldoet.
Een product beschikt over een gedocumenteerde certificering door een onafhankelijke derde partij.
Een machinefabrikant heeft een specifieke goedkeuring verleend.
AFNOR maakt onderscheid tussen normalisatie en certificering. Daarom mag een formulering zoals 'voldoet aan NF ISO 11158' niet worden omgezet in 'AFNOR-gecertificeerd' zonder bewijs van de betreffende certificering.
Vertrek vanuit de voorschriften van de machinefabrikant. Noteer de volledige normverwijzing, de categorie, de viscositeitsklasse en eventuele aanvullende goedkeuringseisen.
Wanneer een oudere AFNOR-verwijzing voorkomt, controleer dan de status en de vervangingsgeschiedenis. Ga vervolgens na aan welke eisen het voorgestelde product daadwerkelijk voldoet, zonder aan te nemen dat de oude en nieuwe aanduidingen gelijkwaardig zijn.
Voor distributeurs en onderhoudsteams levert dit een duidelijke basis voor vergelijking op: de toepasselijke prestatie-eisen, de juiste viscositeit en onderbouwende productdocumentatie. Elk van deze elementen biedt informatie die de andere niet kunnen vervangen.
